Białko w diecie psa - które mięso dla jakiego psa?

Białko jest tym składnikiem, wokół którego toczy się większość sporów o psie żywienie. Jedni twierdzą, że im więcej, tym lepiej, inni straszą nerkami. Wokół żywienia psów narosło przy tym tyle uproszczeń, że łatwiej dziś znaleźć kategoryczną opinię niż konkretną liczbę.

Poniżej znajdziesz to, co wiadomo: ile białka potrzebuje pies, czym różnią się poszczególne gatunki mięsa i jak dopasować je do konkretnego zwierzęcia.

Rola białka w diecie psa: do czego psu aminokwasy?

Białko dostarcza aminokwasów, z których organizm psa buduje mięśnie, enzymy, hormony i przeciwciała. Bez nich nie zachodzi ani regeneracja tkanek, ani odbudowa sierści, ani prawidłowego funkcjonowania organizmu na poziomie odporności.

Pies nie jest przy tym mięsożercą bezwzględnym jak kot, ale dla psa mięso pozostaje najbardziej naturalnym nośnikiem tych aminokwasów, a produkty zwierzęce stanowią trzon jego diety. Różnica ma znaczenie praktyczne: pies poradzi sobie z pewnym udziałem składników roślinnych, natomiast białko zwierzęce pozostaje dla niego najlepszym źródłem aminokwasów. Strawność białka zwierzęcego jest przy tym wyższa niż roślinnego.

Aminokwasy egzogenne i profil aminokwasowy mięsa

Spośród dwudziestu aminokwasów budujących białka pies nie potrafi wytworzyć dziesięciu. Tych aminokwasów egzogennych, w tym lizyny, metioniny i tryptofanu, musi dostarczyć mu dieta. Mięso zawiera je w odpowiednich proporcjach, zbliżonych do zapotrzebowania zwierzęcia, dlatego mówi się o nim jako o białku o wysokiej wartości biologicznej. Dobrze dobrany rodzaj mięsa dostarcza niezbędnych aminokwasów bez konieczności suplementacji.

Profil aminokwasowy jest ważniejszy niż sama ilość białka na etykiecie. Karma z wysoką deklaracją białka, ale opartym na surowcach o ubogim profilu, gorzej pokryje zapotrzebowanie niż produkt o niższym procencie i lepszym składzie.

Jakość białka i strawność: dlaczego procent na opakowaniu nie wystarczy?

Jakość białka opisują dwa parametry: profil aminokwasowy i strawność, czyli to, ile z niego pies faktycznie wchłania. Białko z mięsa mięśniowego i podrobów jest strawne w kilkudziesięciu procentach wyżej niż białko z tanich surowców roślinnych.

Znaczenie ma też sposób produkcji. Wysoka temperatura przy ekstruzji, z której powstają karmy suche, obniża dostępność części aminokwasów, zwłaszcza lizyny. Procesy prowadzone bez długiego kontaktu z ciepłem, jak liofilizacja, zachowują ich więcej.

Normy i realne zapotrzebowania psa: ile białka potrzebuje pies?

Minimalne zapotrzebowanie psa dorosłego według wytycznych FEDIAF wynosi około 45 gramów białka na 1000 kilokalorii diety, co odpowiada mniej więcej 18 procentom w suchej masie. Wartości rzędu 90 gramów na 1000 kilokalorii, które można spotkać w poradnikach, nie są normą, tylko poziomem typowym dla karm wysokomięsnych.

Poza tym minimum wartości dobiera się pod kątem indywidualnych potrzeb psa, bo ta sama karma inaczej sprawdzi się u kanapowca, a inaczej u psa pracującego. Zapotrzebowanie rośnie w kilku sytuacjach:

• Szczenięta i psy rosnące potrzebują więcej białka w przeliczeniu na kilogram masy ciała niż psy dorosłe.

• Suki ciężarne i karmiące mają zapotrzebowanie zwiększone nawet kilkukrotnie w szczycie laktacji.

• Psy pracujące i sportowe potrzebują białka do odbudowy tkanek po wysiłku.

• Psy w rekonwalescencji wykorzystują je do gojenia i odbudowy masy mięśniowej.

Niedobór białka u psa: po czym go poznać?

Niedobór białka rozwija się powoli i długo nie daje wyraźnych objawów. Z czasem pojawia się utrata masy mięśniowej mimo zachowanej masy ciała, matowa i przerzedzona sierść, gorsze gojenie ran oraz obniżona odporność.

Najczęstszą przyczyną nie jest karma pełnoporcjowa, tylko dieta układana samodzielnie: posiłki oparte na ryżu z niewielkim dodatkiem mięsa albo żywienie przysmakami zamiast pełnowartościowym pokarmem. U niektórych psów dochodzą do tego problemy trawienne, przez które przyswajanie białka jest gorsze mimo poprawnie ułożonego jadłospisu.

Nadmiar białka a nerki: co mówią badania?

To najtrwalszy mit w psim żywieniu. U zdrowych psów nadmiar białka nie uszkadza nerek. Badania prowadzone na psach z jedną nerką i na zwierzętach starszych nie wykazały, by wysoka podaż białka przyspieszała pogorszenie ich funkcji.

Sytuacja wygląda inaczej u zwierząt, u których choroby nerek zostały już rozpoznane, bo wtedy stan zdrowia psa wyznacza granice diety. Wtedy dietę ustala lekarz weterynarii, a ograniczeniu podlega przede wszystkim fosfor, a dopiero w dalszej kolejności białko, i to raczej jego jakość niż sama ilość.

Nieprawdziwe jest również twierdzenie, że białko powoduje agresję u psów oraz że psy starsze powinny jeść go mniej. Senior potrzebuje raczej białka dobrze przyswajalnego, bo z wiekiem rośnie ryzyko utraty masy mięśniowej.

Białko roślinne w diecie psa: czy może zastąpić mięso?

Białko roślinne różni się od zwierzęcego na dwa sposoby. Ma niepełny profil aminokwasowy, zwykle ubogi w metioninę lub lizynę, oraz niższą strawność, bo część aminokwasów jest związana w strukturach włóknistych.

Nie znaczy to, że rośliny są w psiej misce bezużyteczne. Groch, soczewica i drożdże dostarczają aminokwasów, które uzupełniają pulę, a warzywa wnoszą błonnik i cennych składników odżywczych w postaci witamin i antyoksydantów. Produkty zwierzęce pozostają jednak podstawą, a traktowanie roślin jako zamiennika mięsa jest błędem, zwłaszcza w karmach, w których roślinne koncentraty podnoszą deklarowaną ilość białka przy niższym koszcie surowca.

Przegląd źródeł białka: jakie mięso dla psa jest najlepsze?

Nie istnieje jeden najlepsze mięso dla wszystkich zwierząt. Każdy gatunek mięsa ma inny profil tłuszczu, inną kaloryczność i inne ryzyko wywołania reakcji pokarmowej.

Drób w diecie psa: kurczak, indyk i kaczka

Drób jest najczęściej wybieranym źródłem białka, bo jest lekkostrawny i dostępny. Kurczak i indyk to mięso chude, przy czym powtarzana informacja, jakoby pierś z indyka miała trzykrotnie mniej tłuszczu niż pierś z kurczaka, jest przesadzona: oba mięsa bez skóry są chude i różnią się nieznacznie.

Kaczka jest tłustsza i ma wyższą zawartość tłuszczu, przez co jest bardziej kaloryczna, ale rzadziej wywołuje reakcje alergiczne, ponieważ dla większości psów pozostaje białkiem nowym. Wadą drobiu kurzego jest właśnie jego popularność: to on, obok wołowiny, najczęściej odpowiada za alergie pokarmowe u psów.

Wołowina bogata w żelazo: dlaczego jest dobrym źródłem białka?

Wołowina dostarcza około 2 miligramów dobrze przyswajalnego żelaza hemowego w 100 gramach, a do tego cynk, witaminy z grupy B i komplet składników mineralnych. Jest bardziej kaloryczna od drobiu i sprawdza się u psów aktywnych oraz rosnących, które muszą regenerować mięśnie po wysiłku.

Jagnięcina: mięso dla psów z alergiami pokarmowymi

Jagnięcina bywa polecana psom z alergiami pokarmowymi, bo dla wielu zwierząt jest białkiem nowym. Warto natomiast sprostować powtarzaną liczbę: jagnięcina nie jest chudsza od wołowiny, przeciwnie, zwykle zawiera więcej tłuszczu, więc u psów z nadwagą wymaga ostrożności.

Ryby w diecie psa: kwasy omega i lekkostrawne białko

Ryby morskie dostarczają białka o dobrej strawności oraz kwasów EPA i DHA, których w mięsie lądowym praktycznie nie ma. Wpływają one na kondycję skóry i sierści, mają działanie przeciwzapalne i wspierają układ nerwowy. Rybę podaje się bez ości, ze sprawdzonego źródła i po obróbce termicznej albo w formie liofilizowanej.

Wieprzowina: czy pies może jeść mięso wieprzowe?

Może, o ile jest to mięso z legalnego źródła i po obróbce termicznej. Mięsa wieprzowego nie podaje się surowego ze względu na wirus choroby Aujeszkyego, który dla psa jest śmiertelny. W polskim chowie towarowym ryzyko jest dziś znikome, ponieważ stada są objęte programem zwalczania, natomiast mięso dzików pozostaje realnym zagrożeniem. Gotowanie inaktywuje wirusa.

Drugim argumentem za ostrożnością jest tłuszcz. Chude części, jak schab czy polędwica, sprawdzą się jako urozmaicenie, ale tłuste kawałki obciążają trzustkę.

Podroby w diecie psa: dlaczego są doskonałym źródłem białka?

Wątroba, serca, żołądki i nerki są doskonałym źródłem białka i jednocześnie najbogatszym źródłem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach oraz mikroelementów. Serca dostarczają tauryny, wątroba witaminy A, selenu i witamin z grupy B.

Właśnie dlatego obowiązuje tu umiar. Zalecenia mówiące o udziale podrobów sięgającym 25 procent dziennej porcji są zawyżone. W praktyce przyjmuje się od 10 do 15 procent, z czego sama wątroba to około 5 procent, ponieważ jej nadmiar prowadzi do hiperwitaminozy A.

Jak dopasować mięso dla psa do jego potrzeb?

Wybór zależy od etapu życia, poziomu aktywności i stanu zdrowia psa, a nie od tego, które mięso uchodzi za modne.

• Szczenię potrzebuje białka dobrze przyswajalnego i receptury z kontrolowanym poziomem wapnia oraz fosforu.

• Pies dorosły potrzebuje mięsa dopasowanego kalorycznie do trybu życia, a nie konkretnego gatunku, bo u dorosłych psów decyduje bilans energii.

• Senior korzysta z białka o wysokiej strawności, bo pomaga ono w utrzymanie masy mięśniowej.

• Pies aktywny potrzebuje surowców gęstszych energetycznie, jak wołowina czy kaczka.

• Pies z nadwagą lepiej znosi mięso chude: drób bez skóry, chude ryby, królika.

• Pies z alergią wymaga diety opartej na jednym źródle białka, najlepiej takim, którego wcześniej nie jadł.

• Pies z wrażliwym układem pokarmowym zwykle lepiej toleruje krótki skład i pojedynczy gatunek mięsa.

Ich dieta wpływa na poprawę ogólnego stanu zdrowia tylko wtedy, gdy jest odpowiednio zbilansowana. Przy chorobach przewlekłych, w tym przy chorobach nerek i trzustki, dietę konkretnego psa ustala się z lekarzem weterynarii lub dietetykiem zwierzęcym, ponieważ liczy się wtedy nie tylko ilość białka, ale i zawartość fosforu oraz tłuszczu.

Surowe czy gotowane mięso dla psa?

Obie formy mają uzasadnienie, a wybór zależy od tego, ile czasu i wiedzy chce w to włożyć opiekun oraz jaki jest stan zdrowia zwierzęcia.

Gotowane mięso jest bezpieczne mikrobiologicznie, bo obróbka termiczna eliminuje większość drobnoustrojów, i bywa lepiej tolerowane przez psy z wrażliwym układem pokarmowym. Kosztem jest utrata części witamin z grupy B i tauryny.

Surowe mięso zachowuje więcej składników, ale wymaga rygoru: pewnego źródła, właściwego przechowywania i higieny w kuchni, bo bakterie przenoszą się także na domowników. U psów z obniżoną odpornością, u szczeniąt i u zwierząt po chemioterapii surowego mięsa się nie zaleca.

Dieta BARF: co daje i czego wymaga?

Dieta BARF opiera się na surowym mięsie, podrobach i kościach mięsnych, uzupełnionych o dodatki roślinne i suplementy. Dobrze prowadzona daje krótki, kontrolowany skład i wysoką strawność.

Wymaga jednak realnej wiedzy, bo sama dieta oparta wyłącznie na mięsie nie jest kompletna. Bez wapnia, jodu i witaminy D prowadzi do niedoborów, a u szczeniąt ras dużych błąd w proporcji wapnia do fosforu odbija się na rozwoju szkieletu. Ich układ pokarmowy radzi sobie z surowym mięsem dobrze, ale to nie zwalnia z liczenia składników.

Jakiego mięsa nie powinien jeść pies?

Nie każde mięso nadaje się do psiej miski, niezależnie od formy podania:

• Mięso przyprawione, solone i wędzone, ponieważ sól, cebula i czosnek są dla psa toksyczne.

• Surowa wieprzowina i mięso dzików, ze względu na ryzyko wirusowe.

• Gotowane kości, które kruszą się na ostre odłamki grożące perforacją przewodu pokarmowego.

• Mięso niewiadomego pochodzenia, w tym z targowisk bez kontroli weterynaryjnej.

• Mięso zepsute lub długo przechowywane, bo psi żołądek jest odporniejszy od ludzkiego, ale nie jest niezniszczalny.

Ile mięsa dla psa w domowych posiłkach?

W dietach domowych i w BARF mięso mięśniowe wraz z podrobami stanowi zwykle od 60 do 80 procent porcji, a reszta przypada na warzywa, dodatki tłuszczowe i suplementy. Zasada mówiąca, że zdrowy pies zjada dziennie od 2 do 3 procent masy ciała, dotyczy wyłącznie diety surowej, w której mięso zawiera około 70 procent wody.

Dla psa o masie 20 kilogramów daje to orientacyjnie od 400 do 600 gramów pokarmu dziennie, z czego mięso i podroby to około 300 do 450 gramów. Są to wartości poglądowe: ostatecznym kryterium pozostaje masa ciała i wyczuwalność żeber, a nie kalkulator.

Reguły tej nie przenosi się na karmy odwodnione. Liofilizat i granulat pozbawione są wody, więc przy tej samej masie dostarczają wielokrotnie więcej energii i dawkuje się je według tabeli na opakowaniu.

Jakie mięso wybrać, kupując gotową karmę?

Przy karmie gotowej nie wybierasz mięsa wprost, tylko czytasz, ile go w produkcie jest i jakie. Sprawdź trzy rzeczy:

• Czy gatunek mięsa jest nazwany. Zapis „pierś z kaczki" mówi konkretnie, „produkty pochodzenia zwierzęcego" nie mówi nic.

• Czy obok mięsa mięśniowego są podroby, bo to one wnoszą mikroelementy.

• Do czego odnosi się procent. W karmie mokrej liczony jest od masy z wodą, więc nie porównuje się go wprost z produktem odwodnionym.

Karmy pełnoporcjowe Dr Malou dla psa i kota opierają się na surowcach klasy human grade, a karma podstawowa zawiera ponad 90 procent mięsa i podrobów. Recepturę dobiera się do potrzeb psa: Kaczka z dynią i Kaczka z królikiem dla psów dorosłych, Kurczak z dynią jako wariant drobiowy, a dla psów prowadzonych na diecie eliminacyjnej jednoskładnikowe przysmaki, w których jedno źródło białka jest jedynym składnikiem.

Podsumowanie: białko w diecie psa a wybór mięsa

W podsumowaniu białko okazuje się składnikiem, przy którym dla zachowania zdrowia każdego psa liczy się nie sam procent na etykiecie, tylko jakość, strawność i dopasowanie do zwierzęcia. Zdrowy pies nie potrzebuje diety ubogiej w białko, a jego nadmiar nie szkodzi nerkom, o ile nie ma rozpoznanej choroby.

Same mięso nie tworzy jednak diety kompletnej, niezależnie od tego, czy podajesz je surowe, czy gotowane. Pełny bilans daje albo karma pełnoporcjowa, albo dieta domowa policzona i uzupełniona z pomocą specjalisty.

Białko i mięso w diecie psa: najczęściej zadawane pytania

Czy pies może jeść samo mięso?

Nie przez dłuższy czas. Samo mięso mięśniowe nie pokrywa zapotrzebowania na wapń, jod, witaminę D i część mikroelementów, a proporcja wapnia do fosforu jest w nim wyraźnie zaburzona. Jako jedyne pożywienie prowadzi do niedoborów, zwłaszcza u zwierząt rosnących.

Jakie mięso dla psa jest najbezpieczniejsze na co dzień?

U większości psów sprawdza się drób, wołowina, jagnięcina, królik i ryby morskie, podawane w rotacji. Przy alergiach pokarmowych wybiera się jedno źródło białka i trzyma się go konsekwentnie przez cały okres diety eliminacyjnej.

Ile mięsa dziennie potrzebuje zdrowy pies o masie 10 kilogramów?

Przy diecie surowej orientacyjnie od 200 do 300 gramów pokarmu dziennie, z czego mięso i podroby stanowią większość. Przy karmie gotowej porcję ustala się według tabeli dawkowania, ponieważ jej gęstość energetyczna jest zupełnie inna.

Czy psu można podawać codziennie ten sam gatunek mięsa?

Można, jeśli dieta jest zbilansowana, a pies dobrze ją toleruje. Rotacja białek bywa korzystna dla urozmaicenia, ale przy diecie eliminacyjnej jest wykluczona, bo unieważnia wynik obserwacji.

Czy mięso zawiera wszystkie niezbędne składniki odżywcze?

Nie. Mięso zawiera pełnowartościowe białko, tłuszcz, żelazo i witaminy z grupy B, ale nie dostarcza wszystkich niezbędnych składników odżywczych: brakuje w nim wapnia, jodu i witaminy D w ilościach pokrywających zapotrzebowanie psa i wpływających na stan ich zdrowia. Dlatego dieta wymaga uzupełnienia, a karmy pełnoporcjowe mają je już w składzie.

Czy karmy suche zapewniają wystarczającą ilość białka?

Karma sucha oznaczona jako pełnoporcjowa spełnia minimalne zapotrzebowanie psa na białko. Różnice dotyczą jego jakości: liczy się, czy pochodzi z nazwanego mięsa i podrobów, czy z koncentratów roślinnych podnoszących deklarowaną wartość na etykiecie.