Przewlekła choroba nerek (PChN) jest chorobą nieuleczalną i postępującą, a jej wczesne wykrycie stanowi jedno z największych wyzwań w codziennej praktyce weterynaryjnej. Dawniej stosowano nazwę PNN (przewlekła niewydolność nerek), jednak obecna nomenklatura – PChN – lepiej oddaje fakt, że proces chorobowy rozpoczyna się na długo przed wystąpieniem jawnej niewydolności narządu.
Szacuje się, że w populacji seniorów problem ten dotyka około 35% kotów. Choroba ta kojarzy się głównie ze zwierzętami starszymi, co potwierdzają również statystyki, choć może wystąpić u zwierzęcia w każdym wieku. Z badań wynika, że nawet >80% kotów powyżej 15. roku życia cierpi na PChN, a w całej populacji choroba ta występuje u 2-10% kotów co czyni ją jedną z najczęstszych chorób przewlekłych u starszych zwierząt. Problem polega na tym, że wczesne stadia przewlekłej choroby nerek bardzo często przebiegają skrycie i bez wyraźnych odchyleń w podstawowych badaniach krwi.
Wczesne objawy PChN u kotów
-
wielomocz
-
poliuria i polidypsja (częstsze oddawanie moczu i wzmożone pragnienie)
-
spadek apetytu lub wybredność
-
utrata masy ciała
-
apatia
-
nieprzyjemny, mocznicowy zapach z pyska
Diagnostyka PchN
Rozpoznanie przewlekłej choroby nerek (PChN) u kotów wymaga połączenia kilku badań, ponieważ pojedynczy wynik nie daje pełnego obrazu pracy nerek.
Podstawą są badania krwi, takie jak mocznik i kreatynina, które pokazują, czy nerki prawidłowo usuwają produkty przemiany materii. Ich wzrost zwykle pojawia się jednak dopiero w bardziej zaawansowanych stadiach choroby. Podwyższenie jednego z tych parametrów nie jest jednoznaczne z przewlekłą chorobą nerek (PChN) i wymaga dalszej diagnostyki.
Bardzo ważne jest badanie moczu. Pozwala ono ocenić zdolność nerek do zagęszczania moczu oraz wykryć białkomocz. Do jego oceny służy wskaźnik UPC (stosunek białka do kreatyniny w moczu), który pomaga określić, czy choroba może postępować szybciej i czy konieczne jest leczenie.
Coraz częściej stosowanym badaniem jest SDMA, czyli nowoczesny marker funkcji nerek. Może on wzrosnąć wcześniej niż kreatynina i jest mniej zależny od masy mięśniowej, co ma duże znaczenie u starszych lub szczupłych kotów.
Uzupełnieniem diagnostyki bywa oznaczenie FGF-23, hormonu związanego z gospodarką fosforową. Jego podwyższony poziom może wskazywać na bardzo wczesne zaburzenia pracy nerek, jeszcze zanim pojawią się zmiany w standardowych badaniach.
Bardzo istotnym elementem oceny jest również badanie USG nerek. Pozwala ono zobaczyć ich wielkość, kształt i strukturę oraz wykryć zmiany przewlekłe, takie jak zwłóknienia czy nierówne obrysy, które potwierdzają długotrwały charakter choroby.
Dodatkowo, pomiar ciśnienia krwi u kotów jest ważnym elementem diagnostyki PChN, ponieważ nadciśnienie tętnicze często towarzyszy chorobie nerek i może przyspieszać jej postęp oraz prowadzić do uszkodzenia innych narządów, w tym oczu i serca.
Całość danych interpretowana jest przez lekarza weterynarii zgodnie z wytycznymi IRIS (International Renal Interest Society) , które pozwalają na dokładne określenie stadium PChN i zaplanowanie leczenia.
Dieta w PChN – nie zawsze to samo postępowanie
Postępowanie żywieniowe u kotów z PChN powinno być indywidualnie dopasowane do wyników badań, a nie wdrażane schematycznie. W początkowych stadiach choroby nie obniża się rutynowo podaży białka, ponieważ jego nadmierne ograniczenie może prowadzić do utraty masy mięśniowej i pogorszenia kondycji zwierzęcia. Znacznie ważniejszym elementem jest obniżenie poziomu fosforu w diecie, który odgrywa kluczową rolę w progresji zmian nerkowych. W przypadku zwierząt z podwyższonym fosforem nieorganicznym we krwi – dobranie odpowiednich suplementów wiążących fosfor w pokarmie, jest istotnym elementem spowalniającym rozwój choroby i poprawiającym rokowanie.
Istotne znaczenie ma również odpowiednie nawodnienie, wspierające utrzymanie GFR (wskaźnik filtracji kłębuszkowej), oraz suplementacja kwasów tłuszczowych omega-3, wykazujących działanie nefroprotekcyjne poprzez ograniczenie stanu zapalnego i ochronę kłębuszków nerkowych.
Wczesna diagnoza to lepsze rokowanie
Choć PChN pozostaje chorobą nieuleczalną, jej wczesne rozpoznanie pozwala realnie spowolnić postęp zmian, poprawić komfort życia kota i wydłużyć czas przeżycia. Regularne badania profilaktyczne obejmujące krew, mocz i badania obrazowe są kluczowe, szczególnie u kotów starszych.
Pacjenta z PChN powinien prowadzić lekarz weterynarii specjalizujący się w chorobach nerek – nefrolog, który dobierze odpowiednią diagnostykę, leczenie i monitorowanie, aby maksymalnie spowolnić postęp choroby i zapewnić kotu dobrą jakość życia.
PChN nie jest wyrokiem – pod warunkiem, że zostanie wcześnie zauważona i prowadzona w sposób świadomy oraz kompleksowy.
