Golden Retriever to jedna z najbardziej rozpoznawalnych i lubianych ras psów na świecie. Choć kojarzony jest głównie jako idealny pies rodzinny, pod jego piękną sierścią kryje się wytrzymały i pracowity aporter myśliwski. Poniższy artykuł stanowi szczegółową analizę rasy, przeznaczoną zarówno dla przyszłych właścicieli, jak i pasjonatów kynologii.
Historia rasy – krótka geneza, pochodzenie i rozwój
Historia Golden Retrievera jest jedną z najlepiej udokumentowanych w świecie kynologii, co zawdzięczamy szkockiemu arystokracie, sir Dudleyowi Marjoribanksowi (późniejszemu lordowi Tweedmouth). W połowie XIX wieku, w swojej posiadłości Guisachan w szkockich górach, Marjoribanks postawił sobie za cel stworzenie psa myśliwskiego idealnego – takiego, który sprawdziłby się w trudnym, deszczowym klimacie Szkocji, potrafiłby aportować z lądu i z wody, a przy tym byłby posłuszny. W 1868 roku skrzyżował on żółtego samca rasy Wavy Coated Retriever o imieniu "Nous" z suczką rasy Tweed Water Spaniel (dziś już nieistniejącej) o imieniu "Belle". To właśnie szczenięta z tego miotu – Crocus, Cowslip, Primrose i Ada – stały się fundamentem rasy, którą znamy dzisiaj.
W kolejnych latach, aby udoskonalić cechy użytkowe i wygląd psów, lord Tweedmouth wprowadzał do linii krew Seterów Irlandzkich oraz Bloodhoundów (dla poprawy węchu). Przez długi czas psy te nazywano po prostu "żółtymi" lub "złocistymi" retrieverami. Oficjalne uznanie rasy przez angielski Kennel Club nastąpiło w 1903 roku (jako Flat Coats - Golden), a odrębny status i nazwę Golden Retriever rasa uzyskała w 1913 roku. Od tamtej pory jej popularność stale rośnie, ewoluując od pomocnika myśliwego do wszechstronnego psa do towarzystwa, ratownictwa i dogoterapii.
Cechy charakterystyczne i wygląd
Golden Retriever to pies o harmonijnej budowie, emanujący siłą i elegancją. Zgodnie ze wzorcem FCI (Międzynarodowej Federacji Kynologicznej), powinien on prezentować się następująco:
-
Głowa: Wyważona i szlachetna, z wyraźnym, ale nie przesadzonym stopem (przełomem czołowo-nosowym).
-
Oczy: Ciemnobrązowe, szeroko rozstawione, o łagodnym i inteligentnym wyrazie. Powieki powinny być ciemno pigmentowane.
-
Uszy: Średniej wielkości, osadzone mniej więcej na poziomie oczu, opadające przylegle do policzków.
-
Tułów: Wyważony, krótki w lędźwiach, z głęboką klatką piersiową i dobrze wysklepionymi żebrami.
-
Kończyny: Proste, o mocnym kośćcu, dobrze umięśnione, pozwalające na swobodny i dynamiczny ruch.
Rodzaj sierści: Sierść jest długa lub półdługa, gładka lub lekko falista. Rasa posiada gęsty, wodoodporny podszerstek, który doskonale chroni przed zimnem i wilgocią. Charakterystyczne są tzw. "pióra" – obfite owłosienie na tylnej stronie łap, pod brzuchem, na klatce piersiowej i ogonie.
Długość życia: Średnio od 10 do 12 lat. Zdarzają się osobniki dożywające 14-15 lat, choć jest to rzadsze.
Dla kogo rasa jest odpowiednia: Rasa ta jest niezwykle wszechstronna. Doskonale nadaje się dla:
-
Rodzin z dziećmi (są cierpliwe i delikatne).
-
Osób aktywnych (wymagają ruchu).
-
Seniorów (pod warunkiem, że są w stanie zapewnić psu spacery).
-
Nie jest odpowiednia dla: Alergików (intensywne linienie) oraz osób szukających psa stróżującego/obronnego.
Wychowanie – stopień trudności: Łatwy. Goldeny cechuje duża chęć współpracy z człowiekiem ("will to please"), co czyni je jednymi z najłatwiejszych do szkolenia psów.
Pochodzenie: Wielka Brytania (Szkocja).
Waga:
-
Samica: ok. 25 – 29 kg
-
Samiec: ok. 29 – 34 kg
Maść: Wzorzec dopuszcza każdy odcień złotego lub kremowego. Niedopuszczalny jest kolor mahoniowy (czerwony) oraz czarny. Dopuszczalne są jedynie nieliczne białe znaczenia na przedpiersiu.
Ogon: Osadzony i noszony na linii grzbietu, sięgający stawu skokowego. Nie powinien być zakręcony na końcu. W ruchu macha nim dynamicznie.
Średnia cena w Polsce: Szczenię z rodowodem ZKwP (FCI) kosztuje średnio od 4500 zł do 7000 zł. Cena zależy od renomy hodowli i osiągnięć rodziców.
Charakter i usposobienie rasy Golden Retriever
Golden Retriever to synonim łagodności i przyjaźni. Psy te są pozbawione agresji zarówno w stosunku do ludzi, jak i innych zwierząt. Są niezwykle towarzyskie i źle znoszą izolację – ich miejsce jest przy człowieku, a nie w kojcu. Cechuje je duża pewność siebie i stabilność emocjonalna, co sprawia, że doskonale odnajdują się w roli psów terapeutycznych. Ich "uśmiechnięty" wyraz pyska bardzo trafnie oddaje ich radosne podejście do życia. Warto jednak pamiętać, że ich ufność sprawia, że fatalnie sprawdzają się jako stróże – złodzieja prawdopodobnie przywitają merdaniem ogona.
Mimo kanapowego wizerunku, Golden to wciąż pies myśliwski o dużej inteligencji (według rankingu Stanleya Corena zajmuje 4. miejsce pod względem inteligencji użytkowej). Potrzebuje stymulacji umysłowej i zadań do wykonania. Uwielbia nosić przedmioty w pysku i pływać – woda jest ich żywiołem. Jeśli nie zapewnimy im odpowiedniej dawki ruchu i zajęcia, mogą stać się sfrustrowane, co czasem objawia się niszczeniem przedmiotów w domu. Są to psy bardzo wrażliwe na ton głosu; szkolenie powinno opierać się wyłącznie na metodach pozytywnych, gdyż krzyk i surowość mogą zamknąć psa w sobie.
Żywienie
Golden Retrievery słyną z ogromnego apetytu, który nierzadko graniczy z łakomstwem. Są to psy, które zjedzą niemal wszystko, co znajdą, dlatego właściciel musi ściśle kontrolować ich dietę. Rasa ma genetyczne tendencje do tycia, a nadwaga jest dla nich szczególnie niebezpieczna ze względu na obciążenie stawów. Zaleca się stosowanie wysokiej jakości karm suchych (bez zbóż lub z małą ich ilością, z dużą zawartością mięsa) lub diety BARF (surowe mięso z suplementami). W przypadku karmy gotowej należy wybierać te dedykowane psom dużych ras, które zawierają dodatki chroniące stawy (glukozamina, chondroityna).
Posiłki dorosłego psa powinny być podawane dwa razy dziennie, o stałych porach. Szczenięta jedzą częściej (3-4 razy). Ze względu na głęboką klatkę piersiową, Goldeny są narażone na skręt żołądka – śmiertelnie niebezpieczny stan. Aby mu zapobiec, bezwzględnie należy zapewnić psu min. 1-2 godziny odpoczynku po jedzeniu przed jakimkolwiek wysiłkiem fizycznym. Warto również stosować miski spowalniające jedzenie, jeśli pies spożywa posiłek zbyt łapczywie.
Pielęgnacja
Pielęgnacja Goldena wymaga systematyczności, ale nie jest skomplikowana. Największym wyzwaniem jest sierść, którą psy te gubią praktycznie przez cały rok, z nasileniem w okresach wiosennym i jesiennym (wymiana podszerstka). W tym czasie konieczne jest codzienne wyczesywanie martwego włosa, najlepiej przy użyciu szczotki typu pudlówka oraz metalowego grzebienia. Poza okresem linienia wystarczy czesanie 2 razy w tygodniu, aby zapobiec filcowaniu się sierści, szczególnie za uszami, w pachwinach i na "portkach".
Kąpiele przeprowadza się w miarę potrzeby, używając szamponów dla psów długowłosych. Ważnym elementem higieny jest dbanie o uszy – jako że są one wiszące i słabo wentylowane, łatwo o infekcje grzybicze lub bakteryjne (należy je regularnie sprawdzać i czyścić). Należy również przycinać sierść między opuszkami łap (aby nie zbierała błota i lodu) oraz regularnie skracać pazury, jeśli pies nie ściera ich naturalnie na twardym podłożu.
Zdrowie
Golden Retrievery są generalnie psami silnymi i wytrzymałymi, jednak popularność rasy i nieodpowiedzialna hodowla przyczyniły się do występowania pewnych chorób dziedzicznych. Najpoważniejszym problemem jest dysplazja stawów biodrowych i łokciowych. Dlatego absolutnie kluczowe jest kupowanie szczeniąt tylko po przebadanych rodzicach. Często spotyka się także choroby oczu, takie jak postępujący zanik siatkówki (PRA) czy zaćma. Coraz częstszym problemem w rasie jest również ichtioza (rybia łuska) – choroba skóry, na którą dostępne są jednak testy genetyczne.
Niestety, rasa ta wykazuje również zwiększoną podatność na nowotwory (m.in. naczyniakomięsak krwionośny, chłoniak, guz komórek tucznych). Statystyki wskazują, że rak jest częstą przyczyną śmierci u starszych Goldenów. Z tego powodu ważne są regularne wizyty kontrolne u weterynarza, badania krwi i USG jamy brzusznej u psów powyżej 7-8 roku życia. Odpowiednia profilaktyka i szybka reakcja mogą znacznie wydłużyć życie psa.
Wady i zalety rasy
Zalety:
-
Wybitna inteligencja i łatwość szkolenia.
-
Łagodne, przyjacielskie usposobienie, brak agresji.
-
Doskonały kontakt z dziećmi.
-
Akceptacja innych zwierząt domowych.
-
Wszechstronność (sport, praca węchowa, dogoterapia).
Wady:
-
Obfite linienie (sierść jest wszędzie).
-
Skłonność do zbierania "śmieci" na spacerach (ryzyko zatruć).
-
Duża potrzeba kontaktu z człowiekiem (nie nadaje się do kojca).
-
Brak instynktu stróżującego.
-
Skłonność do wnoszenia błota i wody do domu.
Hodowle w Polsce
W Polsce rasa cieszy się ogromną popularnością, co ma swoje dobre i złe strony. Renomowane hodowle zrzeszone są w Związku Kynologicznym w Polsce (ZKwP), który jest jedynym polskim przedstawicielem międzynarodowej federacji FCI. Tylko rodowód ZKwP/FCI daje gwarancję czystości rasy oraz tego, że rodzice szczeniąt przeszli wymagane badania (prześwietlenia na dysplazję są w ZKwP obowiązkowe dla tej rasy).
Wybierając hodowlę, należy unikać miejsc, gdzie szczenięta są tanie (np. 1500-2000 zł) i wydawane z rodowodami dziwnych stowarzyszeń powstałych po 2012 roku. Dobry hodowca zaprosi Cię do domu, pokaże matkę szczeniąt, przedstawi wyniki badań (certyfikaty od specjalistów, a nie tylko wpis w książeczce) i zapyta o warunki, jakie możesz zapewnić psu. Przykładowe linie hodowlane w Polsce stoją na bardzo wysokim, światowym poziomie, a polskie psy często wygrywają wystawy za granicą.
Pytania i odpowiedzi (FAQ)
Ile kosztuje pies rasy Golden Retriever? Szczenię z legalnej hodowli ZKwP (FCI) kosztuje zazwyczaj od 4500 zł do 7000 zł. Cena zależy od skojarzenia (rodziców) i renomy hodowli.
Ile kosztuje utrzymanie tej rasy? Miesięczny koszt to ok. 300-500 zł. Kwota ta obejmuje wysokiej jakości karmę, profilaktykę (odrobaczanie, preparaty na kleszcze) oraz smakołyki. Należy doliczyć ewentualne koszty weterynaryjne i szkolenia.
Czy Golden Retriever może zostawać dłużej sam? Dorosły, nauczony tego pies zniesie standardowy czas pracy właściciela (8h), ale nie jest to dla niego sytuacja komfortowa. Goldeny są psami stadnymi i źle znoszą samotność. Pozostawiane same na zbyt długo mogą niszczyć sprzęty lub wyć z tęsknoty.
Czy ta rasa jest głośna (szczekanie)? Zazwyczaj nie. Goldeny nie są szczekliwe bez powodu. Mogą szczeknąć ostrzegawczo lub z ekscytacji podczas zabawy, ale nie należą do ras hałaśliwych czy uciążliwych dla sąsiadów.
Podsumowanie
Golden Retriever to pies o złotym sercu, który wniesie do domu mnóstwo radości i miłości. Jest idealnym wyborem dla rodzin szukających wiernego towarzysza, gotowego na każdą wspólną aktywność. Wymaga jednak zaangażowania, czasu na spacery i pielęgnację oraz świadomości kosztów utrzymania. Jeśli szukasz oddanego przyjaciela, który nigdy Cię nie ocenia i zawsze wita z entuzjazmem – Golden Retriever będzie strzałem w dziesiątkę.
Źródła:
-
Wzorzec rasy FCI nr 111 (Golden Retriever).
-
Związek Kynologiczny w Polsce (ZKwP) – www.zkwp.pl.
-
"Golden Retriever" – praca zbiorowa, wydawnictwo Galaktyka.
-
Baza rodowodów i wyników zdrowotnych k9data.com.
-
Strony klubów rasy Golden Retriever w Wielkiej Brytanii (The Golden Retriever Club).
