Żywienie szczeniaka i kociaka - jak dobrać karmę na start?

Pierwszy rok życia zwierzęcia to jedyny moment, w którym dieta buduje szkielet, uzębienie i odporność od zera. Później można ją poprawiać, ale części skutków nie da się już cofnąć. To, czego potrzebuje młode zwierzę w pierwszych tygodniach życia, decyduje o jego zdrowia w wieku dorosłym.

Szczeniak i kociak mają przy tym potrzeby, które tylko z pozoru są takie same. Oba zwierzęta rosną szybko i oba potrzebują skoncentrowanej energii, ale kot jest mięsożercą bezwzględnym i wymaga składników, których pies wytwarza samodzielnie. To dlatego karma dla psa nie nadaje się dla kota, nawet jeśli w obu przypadkach na etykiecie widnieje ten sam kurczak.

Dlaczego prawidłowe żywienie w pierwszych miesiącach życia ma takie znaczenie?

Młody organizm rośnie w tempie, którego nigdy już nie powtórzy, i wszystko, co zjada, jest zużywane na budowę, a nie tylko na podtrzymanie. Dlatego karma na tym etapie musi dostarczać więcej energii, więcej białka i inaczej ustawione minerały niż pokarm zwierzęcia dorosłego.

Prawidłowe żywienie dostarcza niezbędne składniki odżywcze w ilościach, których organizm nie zmagazynuje na zapas, więc każdy dzień diety liczy się osobno. Konsekwencje błędów bywają trwałe. Zbyt szybkie przyrosty i nadmiar wapnia u szczeniąt ras dużych obciążają rozwijające się stawy, a niedobór tauryny u kociaka prowadzi do zmian w sercu i siatkówce. Odpowiednie żywienie w tym okresie wpływa na jego prawidłowy rozwój i na to, jak zwierzę będzie funkcjonowało przez kolejnych kilkanaście lat. Diety psa nie ustala się przy tym raz na zawsze: ich dieta zmienia się razem z wieku psa i stanu zdrowia, a o zdrowym żywieniu decyduje suma codziennych wyborów.

Jest jeszcze jeden powód, o którym mówi się rzadko. W pierwszych miesiącach kształtują się preferencje smakowe. Zwierzę, które poznało kilka konsystencji i kilka smaków, jako dorosłe rzadziej odmawia zmiany diety, a to bywa kluczowe, gdy karmę trzeba zmienić z powodów zdrowotnych.

Pierwsze tygodnie życia: mleko matki i przejście na stały pokarm

Przez pierwsze cztery tygodnie mleko matki jest jedynym właściwym pokarmem dla szczeniąt i kociąt. Siara podana w pierwszych godzinach dostarcza przeciwciał budujących odporność, których nie zastąpi żaden preparat. Gdy opieka matki jest niemożliwa, konieczne są preparaty mlekozastępcze, osobne dla psów i osobne dla kotów.

Mleko krowie nie jest alternatywą. Zawiera dużo laktozy, a młode zwierzęta tracą po odsadzeniu znaczną część aktywności laktazy, więc jego podanie kończy się biegunką i odwodnieniem.

Odsadzanie przebiega według podobnego schematu u obu gatunków:

• Około trzeciego, czwartego tygodnia życia wprowadza się pierwsze porcje pokarmu stałego, podanego w formie miękkiej papki.

• Stopniowo zwiększa się udział stałego jedzenia, ograniczając dostęp do mleka matki lub preparatu.

• Około szóstego do ósmego tygodnia następuje pełne przejście na pokarmów stałych.

Karma liofilizowana jest tu wygodna z prostego powodu: po zalaniu ciepłą wodą daje miękką, aromatyczną masę, a zmniejszanie ilości wody z tygodnia na tydzień prowadzi zwierzę do pokarmu stałego bez zmiany produktu. Cały proces odbywa się więc na jednej recepturze, co oszczędza układ pokarmowy. Jeśli receptura zawiera mleko kozie, po uwodnieniu ciepłą wodą jego mleczny aromat jest szczególnie wyczuwalny, co ułatwia pierwsze posiłki.

Inaczej jest z mlekiem kozim podanym jako składnik pełnoporcjowej karmy. Ma drobniejsze kuleczki tłuszczu i więcej łatwo przyswajalnych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha niż mleko krowie, dzięki czemu jest lżej strawne i szybko dostarcza energii. Zawiera też gotową witaminę A, ważną zwłaszcza dla kociąt, a jego znajomy, mleczny aromat zachęca młode zwierzę do jedzenia w okresie odsadzania. Nie zastępuje jednak mleka matki i nie podaje się go do picia z miski, bo również zawiera laktozę.

Karmienie szczeniaka: czym karmić szczeniaka i jakie karmy dla szczeniaka wybrać?

Karmienie szczeniaka zaczyna się od jednej decyzji: jaki rodzaj karmy stanie się podstawą jego diety na najbliższy rok.

Karma dla młodych psów musi mieć wyższą kaloryczność i wyższą zawartość dobrze przyswajalnego białka niż produkty dla psów dorosłych. Normy żywieniowe wskazują minimum około 25 gramów białka na 1000 kilokalorii oraz mniej więcej 13,8 grama tłuszczu na tę samą jednostkę energii, przy czym zbilansowanej karmy zwykle przekraczają te wartości. Zapotrzebowanie kaloryczne przelicza się przy tym na kilogram masy ciała, a nie na wiek.

Poza białkiem i tłuszczem liczą się cztery rzeczy:

• Stosunek wapnia do fosforu, decydujący o prawidłowej mineralizacji kośćca.

• Witamina D, bez której wapń nie zostanie wbudowany w kości.

• Kwas DHA z grupy omega-3, wspierający rozwój mózgu i wzroku.

• Witaminy i minerały budujące układu odpornościowego w okresie, gdy odporność matczyna zanika, a składniki odżywcze z karmy przejmują tę rolę w całości.

Warto tu sprostować powtarzane uproszczenie, jakoby karma dla szczeniąt miała po prostu zawierać więcej wapnia. Liczy się jego bezwzględna ilość i proporcja do fosforu, a nadmiar wapnia u psów ras dużych jest równie groźny jak niedobór, bo młody organizm nie potrafi ograniczyć jego wchłaniania tak skutecznie jak dorosły. Z tego samego powodu nie dosypuje się preparatów wapniowych do gotowej, pełnoporcjowej karmy.

Kaczka z mlekiem kozim i żółtkiem z oferty Dr Malou została opracowana dla szczeniąt ras małych. Kaczka jest lekkostrawnym i rzadziej uczulającym białkiem, mleko kozie ułatwia przejście z pokarmu matki, bo jest lżej strawne od krowiego, dostarcza szybko dostępnej energii z tłuszczu i ma znajomy, mleczny aromat, a żółtko stanowi naturalną multiwitaminę.

Jaka karma dla szczeniaka: sucha karma, rodzaje mokrej karmy czy liofilizat?

Karma sucha jest wygodna w porcjowaniu i ma długi termin przydatności, ale zawiera niewiele wody. Młode zwierzę odwadnia się szybciej niż dorosłe, więc przy suchej karmy stały dostęp do świeżej wody jest warunkiem koniecznym, a granulat na początku warto moczyć.

Rodzaje mokrej karmy różnią się konsystencją, ale łączy je jedno: wysoka zawartość wody i wyraźniejszy zapach, dzięki czemu jedzenie jest łatwiejsze dla psa, który dopiero uczy się gryźć.

Karma liofilizowana łączy obie zalety. Powstaje przez zamrożenie surowca i usunięcie wody w próżni, bez obróbki w wysokiej temperaturze, więc zachowuje wartości odżywcze i naturalny aromat, a podana na sucho albo po uwodnieniu obsługuje oba warianty żywienia.

Żywienie mieszane, czyli łączenie dwóch form, jest dopuszczalne, o ile każda karma w zestawie jest pełnoporcjowa i przeznaczona dla zwierząt rosnących, a łączna kaloryczność mieści się w dziennym zapotrzebowaniu.

Ilość karmy i dzienną porcję dla młodych psów: ile powinien jeść szczeniak?

Zalecana dawka karmy zależy od masy ciała, wielkości szczeniaka i jego rasy, wieku oraz poziomu aktywności. Wielkość porcji ustala się indywidualnie, bo pełnoporcjową karmę dawkuje się inaczej niż karmę uzupełniającą. Widełki bywają szerokie: dzienna porcja mieści się zwykle w przedziale od kilkudziesięciu do kilkuset gramów, w zależności od wielkości psa i kaloryczności karmy.

Punktem wyjścia jest tabela producenta, ale to dopiero początek pracy:

• Zacznij od tabeli, która jest punkt wyjścia, a nie wyrocznia, i przelicz ją na aktualną masę ciała.

• Podziel dzienną porcję na odpowiednią liczbę posiłków.

• Obserwuj tempo przyrostów i wyczuwalność żeber przez pierwsze tygodnie.

• Koryguj co dwa, trzy tygodnie, bo zapotrzebowanie rośnie razem ze zwierzęciem.

Ile gram karmy dziennie podać konkretnemu psu, zależy też od jej gęstości energetycznej. Produkty odwodnione, takie jak liofilizat, podaje się w wyraźnie mniejszych ilościach niż karmę mokrą, bo ta składa się w większości z wody. Porównywanie samych gramów między różnymi typami karmy prowadzi więc do błędnych wniosków.

Regularne monitorowanie masy ciała jest przy tym ważniejsze niż trzymanie się liczby z opakowania, bo to ono pokazuje, czy dieta wspiera prawidłowego wzrostu Twojemu pupilowi. Utrzymanie smukłej sylwetki w okresie wzrostu chroni stawy, zwłaszcza u ras dużych, i sprzyja zdrowego rozwoju układu ruchu. Ile karmy dla szczeniaka dziennie realnie potrzeba, pokazuje więc sam pies.

Liczba posiłków i ile gram karmy: ile razy dziennie karmić szczeniaka?

Liczba posiłków maleje wraz z wiekiem psa:

• Do dwunastego tygodnia życia: cztery, a u najmłodszych szczeniąt nawet pięć posiłków dziennie.

• Od trzeciego do szóstego miesiąca: trzy posiłki dziennie.

• Powyżej szóstego miesiąca: dwa posiłki dziennie, przy czym psy ras małych bywają karmione trzy razy dziennie dłużej.

Regularność ma znaczenie samo w sobie, bo stabilizuje pracę przewodu pokarmowego i ułatwia naukę czystości. Karmy nie zostawia się w misce na cały dzień: utrudnia to kontrolę porcji i opóźnia moment, w którym zauważysz spadek apetytu.

Potrzeby żywieniowe kociaka: czym karmić małego kota?

Kocię ma zapotrzebowanie energetyczne nawet trzykrotnie wyższe niż kot dorosły w przeliczeniu na kilogram masy ciała, a przy tym bardzo mały żołądek. Stąd zasada: często i w niewielkich porcjach.

Kot jest mięsożercą bezwzględnym, więc jego dieta musi opierać się na mięsie jako głównym składniku. Poza białkiem i tłuszczem potrzebuje składników, których nie pozyska z surowców roślinnych:

• Tauryna, aminokwas niezbędny dla pracy serca i siatkówki, którego kot nie syntetyzuje w wystarczającej ilości.

• Witamina A w formie gotowej, bo kot nie przekształca beta-karotenu z warzyw.

• Kwas arachidonowy, obecny wyłącznie w tłuszczu zwierzęcym.

• Wapń i fosfor w proporcji dostosowanej do wzrostu kośćca.

Karma dla kociąt powinna być oznaczona jako pełnoporcjowa i przeznaczona dla zwierząt do dwunastego miesiąca życia. Nie podaje się kociętom karmy dla psów: nie zawiera tauryny w potrzebnej ilości i prowadzi do niedoborów.

W ofercie Dr Malou kociętom dedykowany jest Kurczak z mlekiem kozim i żółtkiem, karma pełnoporcjowa do dwunastego miesiąca życia, dostępna także w małej próbce. Mleko kozie dostarcza w niej lekkostrawnego tłuszczu i gotowej witaminy A, a jego mleczny aromat zachęca do jedzenia kocięta, które dopiero przechodzą z mleka matki na pokarm stały.

Jak karmić kociaka i jaka karma sprawdzi się przy kilku posiłkach dziennie?

Do trzeciego lub czwartego miesiąca życia kocię jada zwykle cztery do pięciu razy dziennie, potem trzy razy, a pod koniec pierwszego roku dwa do trzech razy. Tempo jest tu ważniejsze niż u psa, bo koci organizm gorzej znosi przerwy w jedzeniu.

Nawodnienie wymaga osobnej uwagi. Kot wywodzi się od drapieżnika pustynnego i ma słabo wyrażony odruch pragnienia, więc rzadko nadrabia wodą to, czego nie dostał z pokarmem. Właśnie dlatego mokra karma albo liofilizat podany po uwodnieniu powinien stanowić istotną część diety małego kota, a miska z wodą stać z dala od jedzenia i kuwety.

Szczeniak a kociak: różnice, o których mówi jakość karmy

Wielu opiekunów prowadzi oba gatunki według tych samych zasad, a to błąd.

Zagadnienie	Szczeniak	Kociak
Typ pokarmowy	Wszystkożerca o profilu mięsożernym	Mięsożerca bezwzględny
Tauryna	Syntetyzuje samodzielnie	Musi otrzymać z pokarmem
Witamina A	Przekształca z beta-karotenu	Wymaga formy gotowej
Tolerancja węglowodanów	Umiarkowana	Niska
Nawodnienie	Pije, gdy odczuwa pragnienie	Słaby odruch pragnienia
Koniec okresu wzrostu	Od 10 do 24 miesięcy zależnie od rasy	Zwykle około 12 miesięcy

Praktyczny wniosek jest prosty: karmy nie zamienia się między gatunkami nawet doraźnie, a kociakowi nie podaje się jedzenia dla psa.

Czego nie mogą jeść młode psy i koty w pierwszych miesiącach życia?

Część produktów z ludzkiego stołu jest dla zwierząt toksyczna, a młody organizm reaguje na nie szybciej:

• Czekolada i kakao zawierają teobrominę działającą na serce i układ nerwowy.

• Cebula i czosnek uszkadzają czerwone krwinki, w każdej postaci, także suszonej.

• Winogrona i rodzynki mogą wywołać ostre uszkodzenie nerek.

• Ksylitol, obecny w produktach bez cukru, powoduje gwałtowny spadek poziomu glukozy we krwi.

• Gotowane kości kruszą się na ostre odłamki i mogą przebić przewód pokarmowy.

• Mleko krowie i wyroby mleczne prowadzą do biegunek. Nie dotyczy to niewielkiej ilości mleka koziego jako składnika pełnoporcjowej karmy, ale żadnego mleka nie podaje się do picia z miski.

• Potrawy solone, wędzone i przyprawione, w tym resztki z talerza.

Jeśli zwierzę zjadło którykolwiek z tych produktów, skontaktuj się z lecznicą od razu, nie czekając na objawy.

Przysmaki a dietę szczeniaka i kociaka

Szczeniak i kociak uczą się w pierwszym roku najintensywniej, więc nagroda jest w tym okresie narzędziem, a nie luksusem. Przysmaki są jednak karmą uzupełniającą i nie powinny przekraczać dziesiątej części dziennego zapotrzebowania kalorycznego.

Kilka zasad ułatwia korzystanie z nich bez psucia bilansu:

• Dziel przysmaki na drobne kawałki, żeby jedna sesja treningowa nie wyczerpała limitu.

• Odejmuj ich kaloryczność od porcji karmy w dniach intensywnej nauki.

• Wybieraj produkty jednoskładnikowe, bo krótki skład ułatwia ustalenie przyczyny ewentualnych objawów.

• Unikaj bardzo twardych struktur w okresie wymiany zębów.

Liofilizowane przysmaki, na przykład Pierś z kaczki dla psa czy Pierś z kurczaka dla kota, sprawdzają się tu ze względu na intensywny aromat i niewielkie kawałki. Zbyt duża liczba nagród między posiłkami bywa zresztą częstą przyczyną tego, że młode zwierzę odmawia zjedzenia karmy podstawowej.

Dieta BARF a prawidłowe żywienie szczeniąt i kociąt

Dieta oparta na surowym mięsie, podrobach i kościach ma zwolenników, ale u zwierząt rosnących jest obarczona największym ryzykiem. Powód jest jeden: proporcja wapnia do fosforu. Samo mięso zawiera dużo fosforu i bardzo mało wapnia, więc bez precyzyjnego uzupełnienia bilans wychodzi odwrotny do potrzebnego, a skutki dla szkieletu bywają nieodwracalne.

Drugim problemem jest ryzyko mikrobiologiczne. Surowe mięso bywa źródłem bakterii i pasożytów, a odporność młodego zwierzęcia dopiero się buduje. Jeśli decydujesz się na taki model żywienia, dietę powinien przeliczyć dietetykiem zwierzęcym albo lekarz weterynarii, a nie kalkulator z internetu.

Zmiana karmy: jak przeprowadzić ją bez problemów trawiennych?

Nagła zmiana diety może powodować problemy trawienne: biegunkę, wymioty i wzdęcia. Zmiana karmy powinna przebiegać stopniowo, przez siedem do dziesięciu dni.

• Dni 1-2: trzy czwarte dotychczasowej karmy i jedna czwarta nowej.

• Dni 3-4: obie karmy po połowie.

• Dni 5-6: jedna czwarta dotychczasowej i trzy czwarte nowej.

• Od siódmego dnia: wyłącznie nowy produkt.

Przy wrażliwym przewodzie pokarmowym okres przejściowy warto wydłużyć nawet do dwóch tygodni. Nową karmę wprowadzaj pojedynczo, bez jednoczesnej zmiany przysmaków, bo inaczej nie ustalisz przyczyny ewentualnych objawów.

Jeśli zwierzę nie chce jeść, nie stosuj głodówki. U kociąt odmowa jedzenia trwająca dłużej niż dobę grozi stłuszczeniem wątroby i wymaga kontaktu z lecznicą. Pomaga natomiast podanie posiłku uwodnionego ciepłą wodą, bo uwalnia aromat, oraz ustalenie stałych pór karmienia.

Kiedy przejść na karmę dla dorosłych psów i kotów?

Moment zmiany zależy od gatunku i docelowej wielkości zwierzęcia:

• Psy ras małych do 10 kilogramów: około dziesiątego do dwunastego miesiąca życia.

• Psy ras średnich od 10 do 25 kilogramów: około dwunastego do piętnastego miesiąca.

• Psy ras dużych powyżej 25 kilogramów: od osiemnastego do dwudziestego czwartego miesiąca.

• Koty większości ras: około dwunastego miesiąca, u ras dużych nieco później.

Sygnałem gotowości jest zakończenie wzrostu i ustabilizowanie masy ciała, a nie sama data. Jeśli nie masz pewności, decyzję warto omówić z lekarzem weterynarii, bo zbyt wczesna zmiana zaburza końcową fazę wzrostu, a zbyt późna prowadzi do nadwagi. Moment, w którym szczeniak wchodzi w dorosłość, zależy od rasy, a nie od kalendarza.

Po tym etapie psy dorosłe mają w ofercie Dr Malou warianty Kaczka z dynią, Kaczka z królikiem i Kurczak z dynią, a koty Kurczaka z kurzymi sercami, Kurczaka z łososiem oraz Kaczkę z jagnięciną. Przejście odbywa się więc w obrębie tej samej technologii i tego samego standardu surowca.

Najczęstsze błędy: nie każda karma i nie każdy nawyk wspierają dietę szczeniaka

Kilka pomyłek powtarza się niezależnie od gatunku:

• Przekarmianie, prowadzące do nadwagi i obciążenia rosnących stawów.

• Podawanie karmy dla zwierząt dorosłych, która nie pokrywa zapotrzebowania okresu wzrostu.

• Suplementowanie wapnia do gotowej karmy pełnoporcjowej.

• Resztki z ludzkiego stołu, często zbyt tłuste albo wprost toksyczne.

• Zbyt szybka zmiana karmy, kończąca się rozstrojem żołądka.

• Nadmiar przysmaków, psujący apetyt na posiłek podstawowy.

Należy pamiętać, że każda karma wymaga weryfikacji w praktyce, bo jakość karmy sprawdza się dopiero w misce. Po kilku tygodniach oceń cztery rzeczy: tempo przyrostów, jakość sierści, konsystencję stolca i poziom energii. Te sygnały mówią o dopasowaniu diety i o prawidłowego rozwoju zwierzęcia więcej niż deklaracje z opakowania.

Żywienie szczeniaka i kociaka: najczęściej zadawane pytania

Jak często karmić szczeniaka w pierwszych miesiącach?

Do dwunastego tygodnia życia cztery do pięciu razy dziennie, od trzeciego do szóstego miesiąca trzy razy, a powyżej szóstego miesiąca dwa razy. Psy ras małych bywają karmione trzy razy dziennie nieco dłużej.

Ile karmy dla szczeniaka podawać dziennie?

Punktem wyjścia jest tabela dawkowania przeliczona na aktualną masę ciała i wielkość docelową psa. Porcję koryguje się co dwa, trzy tygodnie, obserwując tempo przyrostów i kondycję zwierzęcia.

Czy szczeniak może jeść karmę dla psa dorosłego?

Nie powinien. Karma dla psów dorosłych ma niższą kaloryczność, mniej białka i inaczej ustawione proporcje minerałów, więc nie pokrywa zapotrzebowania rosnącego organizmu.

Czy kociak może jeść karmę dla psa?

Nie. Receptury psie nie dostarczają tauryny, gotowej witaminy A ani kwasu arachidonowego w ilościach, których wymaga koci organizm, a ich długie podawanie prowadzi do poważnych niedoborów.

Czy kocięta mogą pić mleko krowie zamiast mleko matki?

Nie. Po odsadzeniu tracą znaczną część zdolności trawienia laktozy, więc mleko krowie wywołuje biegunkę. Kociętom osieroconym podaje się preparat mlekozastępczy, a starszym wyłącznie wodę.

Czy mleko kozie jest dobre dla szczeniaka i kociaka?

Tak, jako składnik pełnoporcjowej karmy. Ma drobniejsze kuleczki tłuszczu, więcej kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha i delikatniejszy profil białek niż mleko krowie, dzięki czemu jest lżej strawne. Dostarcza też gotowej witaminy A, ważnej dla kociąt, a jego aromat ułatwia przejście z mleka matki na pokarm stały. Nie zastępuje jednak mleka matki ani preparatu mlekozastępczego i nie podaje się go do picia z miski, bo również zawiera laktozę.

Ile świeżej wody potrzebuje młode zwierzę?

Tyle, ile wypije, pod warunkiem stałego dostępu do świeżej wody. Przy diecie suchej zapotrzebowanie jest wyraźnie wyższe, dlatego u kociąt warto włączyć pokarm wilgotny, który dostarcza płynów razem z posiłkiem.

Czy przysmaki mieszczą się w diety psa i kota w okresie wzrostu?

Tak, w niewielkich kawałkach i w ramach dziesięciu procent dziennej dawki kalorycznej. W okresie wymiany zębów lepiej unikać bardzo twardych struktur i wybierać produkty o krótkim składzie.